ورود ۲ میلیارد تن گرد و غبار هر سال به جو زمین و تحت تاثیر قرار گرفتن بیش از ۱۵۰ کشور

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما آبادان؛ در ۱۲ جولای روز جهانی مقابله با طوفان‌های گرد و غبار؛ سازمان جهانی هواشناسی بر تقویت هشدار‌های زودهنگام تأکید کرد. 

مجمع عمومی سازمان ملل، ۱۲ ژوئیه را روز جهانی مبارزه با طوفان‌های شن و گرد و غبار اعلام کرده و دهه ۲۰۲۵-۲۰۳۴ را «دهه مبارزه با طوفان‌های گرد و غبار» نامیده است.

شعار امسال: از منبع تا تأثیر: حفاظت از زمین و زندگی در برابر طوفان‌های شن و گرد و غبار.

همزمان با روز جهانی مقابله با طوفان‌های گرد و غبار، رئیس سازمان جهانی هواشناسی (WMO) با اشاره به ابعاد جهانی این پدیده اعلام کرد که هر سال حدود ۲ میلیارد تن گرد و غبار وارد جو زمین می‌شود و بیش از ۱۵۰ کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد. 

به گفته وی، طوفان‌های گرد و غبار محدود به یک منطقه خاص نیستند و پیامد‌های آنها از مرزها، قاره‌ها و اقیانوس‌ها فراتر می‌رود.

وی با اشاره به رخداد‌های سال ۲۰۲۵ افزود: چین شدیدترین هجوم گرد و غبار خود در یک دهه اخیر را تجربه کرد و شهر ال‌پاسو در ایالت تگزاس آمریکا بیشترین تعداد روز‌های همراه با طوفان گرد و غبار را از زمان دوران کاسه گرد و غبار (Dust Bowl) در سال ۱۹۳۵ ثبت کرد. در این رویدادها، غلظت ذرات معلق به سطوح بی‌سابقه‌ای رسید، مدارس تعطیل شدند، بزرگراه‌ها مسدود شد و کاهش شدید دید افقی موجب وقوع تصادفات مرگبار شد.

در همین حال، شمال آفریقا و خاورمیانه نیز بار‌ها تحت تأثیر این پدیده قرار گرفتند. فرورفتگی بودله (Bodélé Depression) در کشور چاد همچنان به‌عنوان فعال‌ترین کانون تولید گرد و غبار در جهان شناخته می‌شود.

بر اساس دهمین بولتن جهانی گرد و غبار منتشرشده از سوی سازمان جهانی هواشناسی، میانگین غلظت جهانی گرد و غبار در سال ۲۰۲۵ تقریباً مشابه سال ۲۰۲۴ بوده است، اما شدت رخداد‌های حدی و پیامد‌های انسانی آنها در حال افزایش است. این پدیده بخش‌های مختلفی از جمله سلامت، کشاورزی، حمل‌ونقل، منابع آب و زیرساخت‌های انرژی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

این گزارش همچنین تأکید می‌کند که اگرچه بخشی از طوفان‌های گرد و غبار منشأ طبیعی دارند، اما مدیریت نادرست منابع آب و اراضی، خشکسالی و تخریب محیط‌زیست نقش فزاینده‌ای در تشدید این پدیده ایفا می‌کنند.

سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرد: از طریق سامانه هشدار و ارزیابی طوفان‌های گرد و غبار (SDS-WAS)، پیش‌بینی و هشدار‌های زودهنگام را با همکاری چهار مرکز منطقه‌ای در خلیج فارس، شمال آفریقا، خاورمیانه، اروپا، آسیا و قاره آمریکا هماهنگ می‌کند. همچنین استفاده از هوش مصنوعی و سنجش از دور ماهواره‌ای برای شناسایی دقیق‌تر کانون‌های گرد و غبار و افزایش دقت پیش‌بینی‌ها در دست بررسی است و نتایج اولیه این فناوری‌ها امیدوارکننده ارزیابی شده است.

با اشاره به نام‌گذاری سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۴ از سوی سازمان ملل متحد به‌عنوان دهه مقابله با طوفان‌های شن و گرد و غبار، بر ضرورت سرمایه‌گذاری مستمر در شبکه‌های پایش، تبادل داده‌ها و گسترش همکاری‌های منطقه‌ای تأکید شد تا کشور‌های آسیب‌پذیر بتوانند از پیشرفته‌ترین دستاورد‌های علمی و سامانه‌های هشدار سریع بهره‌مند شوند.

گزارش WMO درباره گرد و غبار ۲۰۲۵ با تاکید بر وضعیت ایران

گزارش سازمان جهانی هواشناسی (WMO) نشان می‌دهد ایران در سال ۲۰۲۵ همچنان در قلب کمربند پرغلظت گرد و غبار جهان (از شمال آفریقا تا آسیای میانه) قرار دارد؛ به‌ویژه مناطق جنوب‌غربی کشور، هم‌طراز با عراق و شبه‌جزیره عربستان، از آلوده‌ترین نقاط جهان از نظر گرد و غبار سطحی است.

نکته نگران‌کننده‌تر در نقشه انحراف از میانگین بلندمدت (۱۹۸۱-۲۰۱۰) دیده می‌شود: برخلاف کشور‌های عربی خاورمیانه (عراق، عربستان، شمال آفریقا) که غلظت گرد و غبارشان نسبت به گذشته کاهش یافته، ایران در ناحیه‌ای قرار دارد که روند افزایشی را نشان می‌دهد.

این یافته با گزارش‌های پیشین WMO هم‌راستاست که «فلات ایران» را در کنار مرز افغانستان-پاکستان و بین‌النهرین عراق، جزو کانون‌های رو به رشد گسیل گرد و غبار جهان معرفی کرده بودند.