میرزاده عشقی؛ شاعر، روزنامه‌نگار، نمایشنامه‌نویس و فعال سیاسی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، عضو هیئت علمی و پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تأکید بر اینکه میرزاده عشقی در یکی از پرآشوب‌ترین و سرنوشت‌سازترین دوره‌های تاریخ ۱۵۰ سال اخیر ایران زیسته است، گفت: عشقی تنها یک شاعر نبود، روزنامه‌نگار، نمایشنامه‌نویس و فعال سیاسی بود که ادبیات را در خدمت اندیشه و آرمان‌های خود قرار داد.

دکتر حسینعلی رحیمی، با اشاره به جایگاه میرزاده عشقی در تاریخ معاصر ایران گفت: دوره‌ای که میرزاده عشقی در آن زندگی می‌کرد، یکی از پرتحول‌ترین و پرآشوب‌ترین دوره‌های تاریخ ۱۵۰ سال اخیر ایران بود؛ دوره‌ای که مهم‌ترین دگرگونی‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ادبی کشور، از جمله انقلاب مشروطه و تحول در شعر و ادبیات نوین، در آن شکل گرفت.

وی افزود: عشقی فرزند همین فضای پرتلاطم بود و بیش از آنکه صرفاً شاعر باشد، چهره‌ای سیاسی و انقلابی به شمار می‌رفت. آثار ادبی او نیز بازتاب‌دهنده باورها، آرمان‌ها و مبارزات سیاسی‌اش بود و نمایشنامه‌ها و اشعارش در راستای نقد وضع موجود و دفاع از اندیشه‌های مورد اعتقادش نوشته شدند.

رحیمی با بیان اینکه مواضع سیاسی عشقی در جریان تحولات زمانه دچار تغییر و تحول می‌شد، گفت: فضای آشفته آن دوران بر روحیه و آثار او تأثیر گذاشت و همین موضوع سبب شد زبان شعرش، همچون بسیاری از شاعران اجتماعی آن دوره، به زبان مردم نزدیک‌تر شود تا بتواند ارتباط مؤثرتری با مخاطبان برقرار کند.

این پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به نقش میرزاده عشقی در جریان نوجویی ادبی تصریح کرد: عشقی از نخستین شاعرانی بود که در مسیر تحول شعر فارسی و ساختارشکنی در قالب‌های سنتی گام برداشت. همچنین نخستین انتشار منظومه «افسانه» نیما یوشیج در روزنامه «قرن بیستم» به مدیریت میرزاده عشقی انجام شد.

وی ادامه داد: منظومه «سه تابلوی مریم» نیز از آثار جریان‌ساز عشقی است و حتی نیما یوشیج معتقد بود این اثر از منظومه «افسانه» تأثیر پذیرفته است.

رحیمی همچنین با اشاره به جایگاه عشقی در نمایشنامه‌نویسی ایران گفت: میرزاده عشقی از پیشگامان نمایشنامه منظوم در ایران بود و اثری خلق کرد که در بسیاری از منابع از آن به عنوان نخستین اپرای ایرانی یاد شده است. او حتی سال‌ها پیش از تأسیس فرهنگستان زبان، برای پرهیز از کاربرد واژه‌های بیگانه، به جای واژه «اپرا» اصطلاح «نمایش آهنگی» را پیشنهاد کرده بود.

دوازدهم تیر، سالروز درگذشت میرزاده عشقی است.